Ramazan bütün bərəkətiylə və mənəviyyatı ilə gəldi; amma Ramazan ayı bitdiyi üçün o mənəvi atmosfer onunla birlikdə keçib getməməlidir. Ramazanda qazandığımız gözəl xasiyyətləri, xoş adətləri, gələcək günlərdə də davam etdirməyə çalışmalıyıq. Allah bu işdə hamımıza asanlıq nəsib etsin. Ömrümüz kimi hər Ramazan başlanğıcında sanki, çox uzun olacaqmış kimi gəlir. Amma ömür də, Ramazanlar da gəlib keçir. Çünki, günlər “sayılan” günlərdir. Gələcək Ramazan ayına kimlərin çata biləcəyini heç bilmirik. Bu il sevinc içərisində birlikdə iftar etdiyimiz, məscid-məscid gəzdiyimiz, birlikdə Quran oxuduğumuz dostlarımız, yaxınlarımız, bəlkə də, elə özümüz növbəti Ramazana çata biləcəyikmi? Əlbəttə ki, bilmirik. Öz ölümünü və hesab verəcəyini düşünən insanın imanı qəflət içindəki insanlardan daha qüvvətlidir.

Axirətə iman necə büllurlaşır?

Hamımız öldükdən sonra diriləcəyimizə inanırıq. Allahın bir olduğuna, bənzəri olmadığına, onun tövbəkar qulları üçün “Cəmil”, günaha batmış qulları üçün isə “Cəlil” və “Ğafur” olduğuna iman edirik. Amma bu qədər imanımıza rəğmən yenə də müyyən yerlərdə günah işlədə bilirik. Əslində bir insanın axirətə olan imanının sağlamlığı xeyirlərə və ibadətlərə sevinclə qaçması və ya bir günahla qarşılaşdığı zaman ildırım vurmuş kimi ondan ürküb qaçmasıyla doğrulanır.
Əlimiz uzananda əgər, “Dur!Alma! Axirət var!, gözümüz dönənədə, “Dur”, baxma, axirət var!, dilimiz dönəndə, “Sus, axirət var! Səsləri mənliyimizi həmin an bürüyə bilirsə, salavat gətirib, tövbə, istiğfar edə biliriksə, demək imanımız yetəri qədər sağlamdır. Amma bu halı bir kərə bacarmayanda, lənətlənmiş şeytanın, “Sən bu işi etməzsən, edə bilmədin!”, ya da bacaranda, “Bəli, sən etdin, sən ən yaxşısını edənsən, ən gözəl namazı sən qılırsan, bax, başqalarına, onlarınkı namazdır?” sözlərinə aldanmamaq gərəkdir.

Ramazana hər zaman “11 ayin sultanı” deyirik. Ramazanda etdiklərimiz digər 11 aya rəhbər, örnək olmursa, sadəcə “Ramazan müsəlmanı” oluruqsa bu, axirət xoşbəxtliyinə nail olmaq üçün yetərlidirmi?
Gəlin, hər bir ayımız Ramazandan bir işıq daşısın. Bu ayda ibadətlərə daha çox yönəldik. Gündüzləri oruc tutduq, Quran oxuduq və dinlədik. Fəqir-fuqarayı anladıq, məmun etdik. Önümüz qış, günlər qısa, hələ ən azından bazar ertəsi və cümə axşamı günləri oruc tuta bilərik. Orucluyuq deyə qeybət, yalan, pis söz və bəddua kimi pis şeylərdən uzaqlaşdıq. Artıq oruclu deyilik deyə əsla bunları təkrarlamalı deyilik. Küskünlükləri, düşmənlikləri aradan qaldırdıq, əgər belədirsə nə gözəl. “Kaşkı, Mübarək Ramazan ayı davam etsəydi” deyə biliriksə, nə xoşbəxt müsəlmanlarıq. Amma “Yaxşı ki, bitdi, indi əvvəlki proqrama davam” deyiriksə nə yazıq. Demək ki, Ramazan bizim üçün “Sultan” ola bilməmişdir. Demək ki, Ramazan bizim üçün əslində heç gəlməmişdir. Yenə də hələ gec deyil, hələ də tövbə edib, könlümüzü Onun, Rəbbimizin yoluna döndərmək üçün fürsətimiz var. “Ya Rəb, qəlbimi yoluna döndər, qəlbimi Rəsulunun sözüylə isit, dini və dünyəvi işləri mənə asan göstər. İnsandan və cindən olan şeytanların şərindən məni qoru!” deyə tövbə edib yardım istəyə bilərik Uca Yaradanımızdan.
Yetkin müsəlmanın halı, Ramazan ayında necədirsə, Ramazan xaricində də, eyni ciddiyyətdə olmalıdır. Yalnız bayramlarda məscidlərə gəlməli deyl, eyni ruhda hər zaman ibadət etməliyik. Ramazan ayı on bir ayın sultanı və ayların ən fəzilətlisidir. Bu ayda Quran nazil olmuş və ay boyu Quran oxumaq fərz qılınmışdır. Dua edək ki, Allahu Təala bizləri sonrakı Ramazanlara çatdırsın.Amin.

Mənbə İslam evi
Hazırladı:
Gülnar Ələsgərova

Salam aleykum, müsəlman bacı və qardaşlarımız! Bu gün Allahın izni ilə mübarək Ramazan ayının sonuncu gününü yaşayırıq. Allah bütün müsəlmanların oruc və namazlarını qəbul etsin. Onları bütün xeyir işlərdə müvəffəq etsin. Amin!

Dəyərli dostlar, biz istəyirik ki, hamımız bir olub xeyir işlərdə yarışaq. Bizə qoşulan, bizə dəstək olan insanlara ehtiyacımız var. Əlbəttə bu gün islami saytlar çoxdur və onlar muvəffəqiyyətlə islama dəvət edirlər. Biz isə elə bir iş görməliyik ki, islama aid hazırladığımız materiallar bu saytlarda dərc olunsun. Bunun üçün hamıdan bir nəfər kimi xahiş edirəm gəlin İlaiyyatçıların birliyini yaradaq. Dini qurumların icazəsi ilə gətirilmiş xarici dini kitabları öz dilimizə tərcümə edək, bu işdə əlbir olaq ki, xalqımızın maariflənməsinə kömək etmiş olaq.

Allah təaladan bu mübarək gündə hamımızın namaz və oruclarımızın qəbul olunmasını dua edərək istəyirəm. Allah təala bizim günahlarımızı bağışlasın, bizə bilmədiklərimizi öyrətsin, bir-birimizə qarşı olan kini, nifrəti aradan qaldırsın, birləşib Allah razılığını qazanmaq, cəmiyyətimizə və dinimizə faydalı olmaq üçün xeyir işlərdə yarışaq.

Neçə-neçə belə gözəl Ramazan aylarına qovuşaq. Bu aylarda ibadət edək. Hamımızın Ramazan bayramımız mübarək olsun. Amin!

Gedirsən...
Bu fani dünyada nə əbədidir ki, səndən də ömür boyu bizimlə qalmanı istəyək. Nə vaxtsa bitəcək bütün nemətlər kimi sən də bitib gedirsən, ey RAMAZAN!
Nə həddimizə sənə dur, getmə - deyək…
Hələ səndən doymadıq, doya-doya ibadətlərimizi, tövbələrimizi, dualarımızı sığdıra bilmədik sənə, bir az da qal - deyək. Həddimizmi var?
Sənsə gedirsən… Hələ gecələrini, gecələrini demirəm. Heç bir ayın gecəsinə bənzəməyən Ramazan gecələri… Titrək dodaqlardan gecələrinin qoynuna səpilən dualar, ″Allahım, məni bağışla, məni bağışla, ya Rəhman, məni bağışla, ey mərhəmətlilərin ən Mərhəmətlisi…″deyə yalvaran qəlblər bir başqa abu-hava verirdi sanki sənin gecələrinə. Doymadıq ki… Heç doymaq olarmı?

Oru­cun vak­ti, ikin­ci fe­cir­den gü­ne­şin bat­ma­sı­na ka­dar olan sü­re­dir. Ba­zı fa­kih­le­re gö­re, baş­lan­gıç için fecr-i sâdık'ın ilk do­ğuş anı­na iti­bar edi­lir . İhtiyâtta bu­nu ge­rek­ti­rir. Di­ğer ba­zı­la­rı­na gö­re ise ışı­ğın bi­raz uza­yıp da­ğıl­ma­ya baş­la­dı­ğı za­man mûteberdir. Oruç tu­ta­cak­lar için bu da­ha uy­gun­dur. Kı­sa­ca bi­rin­ci gö­rü­şe gö­re fecr-i sâdık'ın ilk do­ğu­şun­dan, ikin­ci gö­rü­şe gö­re fec­rin doğ­ma­sıy­la ışı­ğın da­ğıl­ma­ya baş­la­ma­sın­dan iti­ba­ren oru­ca baş­la­mak ge­re­kir.

Fec­rin do­ğu­şun­da şüp­he eden kim­se­nin yi­yip iç­me­yi bı­rak­ma­sı da­ha fa­zi­let­li­dir. An­cak yi­yip iç­me­ye de­vam et­se oru­cu yi­ne ta­mam­dır. Fe­cir­den son­ra yi­yip iç­ti­ği da­ha son­ra an­la­şıl­sa o gü­nün oru­cu­nu ka­za et­me­si ge­re­kir.

Ra­ma­zan oru­cu, ha­va açık olun­ca hilâli gör­mek­le, bu­lut­lu olun­ca Şa­ban ayı­nı otuz gü­ne ta­mam­la­mak­la farz olur. Çün­kü Al­lah Teâlâ; “Siz­den her kim Ra­ma­zan ayı­na ye­ti­şir­se oruç tut­sun.” 28 bu­yur­muş­tur. Hz. Pey­gam­ber de bir ha­dis-i şe­ri­fin­de; “Hilâli gö­rün­ce oruç tu­tun, hilâli gö­rün­ce oruç bo­zun. Eğer ha­va bu­lut­lu olur­sa şa­ban ayı­nı otu­za ta­mam­la­yın” 29 bu­yur­muş­tur. Buhârinin bir rivâyetinde ; “Ay yir­mi do­kuz gün­dür. Ayı gör­me­dik­çe oruç tut­ma­yın. Eğer ha­va bu­lut­lu olur­sa, Şa­ban ayı­nı otu­za ta­mam­la­yın” de­ni­lir. Müs­lim'in bir ifâdesi ise şöy­le­dir: “Hz. Pey­gam­ber Ra­ma­zan'dan söz ederken iki eli­ni bir­bi­ri­ne bi­tiş­ti­re­rek yap­tı­ğı üç ha­re­ket­le ayın otuz gün ol­du­ğu­nu gös­ter­miş­tir.Son­ra baş­par­ma­ğı­nı işa­ret par­ma­ğıy­la bü­ke­rek; “Ayı gör­dü­ğü­nüz za­man oruç tu­tun, ayı gör­dü­gü­nüz za­man if­tar edin. Eğer üze­ri­ni­ze bu­lut ge­lir­se, Şa­ban'ı otu­za ta­mam­la­yın.” bu­yur­muş­tur. Kamerî ay­lar, yıl bo­yun­ca iki, üç  ve­ya dört ay sü­re­sin­ce yir­mi do­kuz gün ola­bi­lir.

Oruç­lu kim­se, gü­ne­şin ba­tıp bat­ma­dı­ğın­da şüp­he et­se if­tar et­me­si ca­iz ol­maz.Oru­cu­nu boz­duk­tan son­ra işin ger­çe­ği­ni an­la­mak müm­kün ol­maz­sa ka­za et­me­si ge­re­kir. Gü­neş bat­maz­dan ön­ce­si oru­cu­nu boz­du­ğu an­la­şı­lır­sa üze­ri­ne keffâret de ge­re­kir.

Oruç tu­ta­cak kim­se­nin araş­tır­ma ile sa­hur ve if­tar et­me­si ca­iz­dir. Böy­le bir kim­se, baş­ka bir va­sı­ta bu­la­maz­sa ga­lip zan­nı­na gö­re sa­hur ye­me­ği yer ve fec­rin do­ğu­şu­na ka­na­at ge­ti­rin­ce oru­ca baş­lar ve gü­ne­şin ba­tı­şı­nı araş­tı­ra­rak yi­ne ga­lip zan­nı­na gö­re oru­cu­nu aça­bi­lir. Bu­nun­la bir­lik­te fec­rin do­ğup doğ­ma­dı­ğı­nı iyi­ce kes­ti­re­me­yen kim­se­nin bir an ön­ce oru­ca baş­la­ma­sı ve gü­ne­şin ba­tıp bat­ma­dı­ğı­nı kes­ti­re­me­yen kim­se­nin de he­men oru­cu­nu boz­ma­ma­sı ihtiyât ge­re­ği­dir.

Top ve­ya da­vul se­siy­le ya­hut kan­dil­le­rin ya­kıl­ma­sıy­le oru­ca baş­la­mak ve­ya oruç­tan çı­ka­bil­mek için bun­la­rın gü­ve­ni­le­bi­lir bir şe­kil­de dü­zen­li ol­ma­sı­na ve her ta­raf­tan gö­rü­lüp işi­ti­le­bil­me­si­ne özen gös­te­ril­me­li­dir. Oru­cun baş­lan­gı­cı ( im­sak ) sa­bah eza­nı ile olan yer­ler­de, eza­nın vak­tin­de okun­ma­sı da ge­rek­li­dir. Eza­nın ge­ci­ke­bi­le­ce­ği­ni dik­ka­te ala­rak sü­re­ler, gü­ve­ni­lir tak­vim ve sa­at­le de kont­rol edil­me­li­dir.

5.3.6.   Ramazan'ın Son On Gününü İbadetle Geçirmeye Çalışmak

Tirmİzî'nin Alî (r.a.)Jdan rivayet edip, sahih saydığı hadise gö­re: «Rasûlüllah, sallallahu aleyhi ve sellem son on günde ailesini uyandırır, hanımlanyla birleşmezdi.»